Σύνδεσμος Τσεριωτών Αττικής

"Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ"

Αρχική Ο Σύνδεσμος Τσέρια Μάνη Εκδηλώσεις Μανιάτικο Πανόραμα Χορευτικό Εκδόσεις Ταΰγετος


Προηγούμενη
Πρόοδος έργου
Παλαιοχριστιανικές
Μανιάτες Χριστιανοί
Ν. Δρανδάκης
Εκκλησίες Μ.Μ.
Επισκοπή
Μνημεία Α'
Μνημεία Β'
Εικονογραφία
Προβολές Μ.Μ.
Αφίσα εκδηλώσεων
Έντυπο

 



Διεύθυνση επικοινωνίας

Γ' Σεπτεμβρίου 18,
Τ.Κ.
104 32, Αθήνα

 

 

Η Εικονογραφία της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη Μάνη

 

Η Βασιλεύουσα πέφτει στα χέρια των Φράγκων το 1204 και η Βυζαντινή Αυτοκρατορία διαλύεται. Μέσα σε συνθήκες χάους και σύγχυσης οι κατακτητές προελαύνουν στον ελληνικό χώρο δημιουργώντας κράτη και μοιράζοντας φέουδα. Στην Πελοπόννησο ο Γοδεφρείδος Βιλεαρδουίνος εξουδετερώνει τις λίγες εστίες αντίστασης και εδραιώνει το φράγκικο Πριγκιπάτο της Αχαΐας.

Οι φυγάδες που καταφεύγουν στην Μάνη, μεταφέρουν την αναταραχή που επικρατεί. Ο τεχνίτης που ιστόρησε τον Άη Γκίτα ή Νικήτα στην Κιππούλα απεικονίζει το σωζόμενο κεφάλι της Πλατυτέρας με έντρομα μάτια. Από ποιο μέρος ήρθε τούτο το χέρι, που κράτησε το πινέλο, για να τυπώσει αυτά τα πικραμένα μάτια, αυτό το πηγούνι, αυτό το στόμα, αυτόν τον πόνο;

Από τα μεγαλόφθαμα μάτια της Παναγίας βγαίνει μία αντιφεγγιά γλυκιά, ταραγμένη και θλιμμένη. Είναι άραγε ο φόβος για τους Φράγκους ή για το μελλοντικό σταυρικό τέλος του Υιού της; Τι μυστήριο κρύβεται μέσα σ’ αυτόν τον καθρέφτη π’ αντιφεγγίζει τις χαρές ενός άλλου κόσμου;

Κορυφαίο και πρωτοπορειακό ζωγραφικό μνημείο της Μέσα Μάνης αποτελούν οι τοιχογραφίες των Αγίων Θεοδώρων Καφιόνας (1263/64). Ο προϊστάμενος του συνεργείου μπορεί να ήταν πρωτευουσιάνος, ένας από τους στρατιωτικούς της συνοδείας του σεβαστοκράτορα Κωνσταντίνου, αδελφού του αυτοκράτορα Μιχαήλ του Η’. Ο Κωνσταντίνος είχε σταλεί στο Μοριά από την Βασιλεύουσα το 1263, επικεφαλής εκστρατευτικού σώματος εναντίον των Φράγκων και έγινε γνωστός στους Μανιάτες, γιατί εξήγειρε τους ορεσίβιους του Ταΰγέτου κατά των Φράγκων.

Το μνημείο εισάγει στη Μάνη το λεγόμενο βαρύ στυλ. Όλες όμως οι παραστάσεις δεν αντιπροσωπεύουν τον ίδιο ζωγραφικό τρόπο. Άλλοι Άγιοι ίσως να είναι ζωγραφισμένοι από συνεργάτη εγχώριο, προσκολλημένο στην παράδοση.

Στη μικρή μονοκάμαρη εκκλησία που πρόσφατα συντηρήθηκε, αντιλαμβανόμαστε ότι η ιερή παράδοση είναι ο πύρινος στύλος που μας οδηγεί μέσα στην έρημο του ασταθούς κόσμου. Ο αγιογράφος τοποθέτησε στην Πρόθεση δεόμενο, τον επώνυμο άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη και όχι τον Χριστό. Αυτό όμως βασίζεται σε παλαιοχριστιανικά πρότυπα, συνήθεια που επιβιώνει στη Μάνη, στην οποία η λειτουργική τέχνη δεν αλλάζει κάθε τόσο, όπως τα άλλα ανθρώπινα πράγματα, αλλά είναι αμετακίνητη όπως η Εκκλησία του Χριστού. Επιπλέον, παρά τον αρχαϊσμό της παράστασης, το βλέμμα και η έκφραση του Αγίου Θεοδώρου προδίδουν έντονη εσωτερική ζωή. Και ακόμη, υψώνοντας τα χέρια σε δέηση, ο άγιος σαν να λαμβάνει υπό την προστασία του το σύνολο των πιστών, εγγυώμενος τη βοήθειά του, ταυτόχρονα στρατιωτική και υπερφυσική.

Η τέχνη της εικονογραφίας της Ορθόδοξης εκκλησίας μας είναι ιερή και λειτουργική, αφού έχει πνευματικό σκοπό. Η τέχνη αυτή δεν θέλει να στολίσει το ναό με ζωγραφική για να είναι ευχάριστος ο ναός στους εκκλησιαζόμενους ή στους μελετητές, αλλά σκοπό έχει να τους ανεβάσει στο μυστικό κόσμο της πίστης, με την πνευματική κλίμακα, ώστε να διαμορφωθεί στις ψυχές των πιστών ο μυστικός παράδεισος, «ο ευωδιάζων με πνευματικήν ευωδίαν». Γι’ αυτό τα έργα των εκκλησιαστικών τεχνών της Ορθόδοξης εκκλησίας μας είναι υπομνήματα στον Θείο Λόγο. Στη λειτουργική εικόνα τα άγια πρόσωπα εικονίζονται «εν αφθαρσία», ώστε να μας ανυψώσει από το φθαρτό τούτο κόσμο και να μας κάμει μετόχους της Βασιλείας του Θεού.

Η τέχνη της ανατολικής χριστιανοσύνης είναι καθαρή τροφή για το πνεύμα και χαρά για τα μάτια. Το ιδεώδες της Ανατολής απέχει από το ιδεώδες της Δύσης όσο και ο ουρανός από τη γη. Η εικονογραφία ης Ορθόδοξης εκκλησίας μας πέτυχε το αποτέλεσμα που ζητά το πνεύμα: «Δώρημα τέλειον άνωθεν καταβαίνον εκ του πατρός των φώτων».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της πίστης των κατοίκων είναι η περίπτωση της αγιογράφησης των Αγίων Αναργύρων Κιππούλας. Οι φτωχοί κτήτορες του ναού διακόσμησαν την ταπεινή εκκλησία τους με τοιχογραφίες ποιότητας, προσφέροντας ακόμα και ένα νόμισμα ή μια ελιά.

Αντίθετα, τα έξοδα για τη διακόσμηση των Αγίων Θεοδώρων, κατέβαλαν ο Ορθόδοξος Επίσκοπος Γεώργιος και άλλοι αξιωματούχοι. Οι μορφές είναι βαριές, ογκώδεις, πληθωρικές, γεμάτες ζωντάνια, ενώ ο γραπτός διάκοσμος των Αγίων Αναργύρων Κιππούλας δεν ανήκει σ’ αυτό το κλάδο. Εδώ, εκφράζοντας τον ψυχικό κόσμο προσώπων δεν είναι ολότελα απληροφόρητοι για την αναγεννητική τάση του καιρού τους. Οι Άγιοι Ανάργυροι ζωγραφίστηκαν το 1265. Νωρίτερα, μετά τη μάχη της Πελαγονίας το 1259, μαζί με το Μυστρά και την Μονεμβάσια, παραδόθηκε στους Βυζαντινούς και το κάστρο της Μαΐνης. Φυσικό λοιπόν να ανανεώθηκε η επικοινωνία της απόκεντρης επαρχίας με τη Βασιλεύουσα.

Το έργο συγχρηματοδοτείται κατά 80% από το Ε.Κ.Τ. και κατά 20% από Εθνικούς πόρους


ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ
& ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ & ΑΛΛΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
"ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ"

Copyright © 2008 Σύνδεσμος Τσεριωτών Αττικής